5 วิธีเพิ่มประสิทธิภาพการจัดเก็บรายได้ของ อปท ด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล ยกระดับการบริหารจัดการยุคใหม่

ในยุคที่เทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามามีบทบาทสำคัญในทุกมิติของชีวิต การบริหารจัดการภาครัฐก็จำเป็นต้องปรับตัวเพื่อตอบรับความเปลี่ยนแปลง และเพื่อก้าวทันโลกที่หมุนไปอย่างรวดเร็ว สำหรับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) หนึ่งในภารกิจหลักและหัวใจสำคัญในการขับเคลื่อนการพัฒนาท้องถิ่นให้ก้าวหน้าคือ “การจัดเก็บรายได้” อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน รายได้เหล่านี้ไม่ว่าจะเป็นภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง, ภาษีป้าย, หรือค่าธรรมเนียมต่างๆ ล้วนเป็นเงินทุนสำคัญที่ อปท นำไปใช้ในการพัฒนาสาธารณูปโภค, บริการสาธารณะ, และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่

อย่างไรก็ตาม อปท จำนวนมากยังคงเผชิญกับความท้าทายในการจัดเก็บรายได้ เช่น ปัญหาข้อมูลไม่เป็นปัจจุบัน, กระบวนการที่ซับซ้อน, การขาดช่องทางที่สะดวกสำหรับประชาชน, และการติดตามผลที่ยังไม่ครอบคลุม ส่งผลให้การจัดเก็บรายได้ไม่เป็นไปตามเป้าหมายที่วางไว้ และอาจส่งผลกระทบต่อศักยภาพในการพัฒนาท้องถิ่นในระยะยาว

บทความนี้จึงขอเสนอ 5 แนวทางหลักในการเพิ่มประสิทธิภาพการจัดเก็บรายได้ของ อปท โดยเน้นการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลและนวัตกรรม เพื่อให้ อปท สามารถบริหารจัดการภาษีและค่าธรรมเนียมได้อย่างโปร่งใส, รวดเร็ว, และเกิดประโยชน์สูงสุดต่อประชาชนและท้องถิ่น

1 การนำระบบฐานข้อมูลเชิงพื้นที่ (GIS) มาใช้ในการสำรวจและประเมินภาษี

ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (Geographic Information System GIS) เป็นเครื่องมืออันทรงพลังที่ช่วยให้ อปท สามารถบริหารจัดการข้อมูลเชิงพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ การประยุกต์ใช้ GIS ในการสำรวจและประเมินภาษี ไม่ว่าจะเป็นภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง หรือภาษีป้าย ถือเป็น แนวทาง สำคัญในการ เพิ่มประสิทธิภาพ การ จัดเก็บรายได้ อย่างก้าวกระโดด ระบบนี้ช่วยให้ อปท สามารถรวบรวม, จัดเก็บ, วิเคราะห์, และแสดงผลข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับทรัพย์สินและพื้นที่ต่างๆ ได้อย่างเป็นระบบ

ประโยชน์ของการใช้ GIS ในการจัดเก็บรายได้

• ความถูกต้องแม่นยำของข้อมูล GIS ช่วยให้ อปท สามารถระบุตำแหน่ง, ขนาด, และลักษณะการใช้ประโยชน์ของที่ดินและสิ่งปลูกสร้างได้อย่างแม่นยำ ลดความผิดพลาดจากการสำรวจภาคสนามด้วยวิธีการแบบเดิม และช่วยให้การประเมิน ภาษี เป็นไปอย่างยุติธรรม
• ระบุผู้เสียภาษีและทรัพย์สินที่ไม่เคยถูกจัดเก็บ ด้วยการซ้อนทับข้อมูลแผนที่ภาพถ่ายดาวเทียมหรือโดรนกับข้อมูลทะเบียนทรัพย์สินที่มีอยู่ อปท สามารถค้นพบสิ่งปลูกสร้างใหม่ๆ หรือการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินที่ไม่เคยถูกบันทึกในฐานข้อมูล ทำให้สามารถนำทรัพย์สินเหล่านั้นเข้าสู่ระบบการ จัดเก็บรายได้ ได้อย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วย
• วางแผนและวิเคราะห์เชิงพื้นที่ อปท สามารถใช้ GIS ในการวิเคราะห์ศักยภาพของพื้นที่, โซนเศรษฐกิจ, หรือพื้นที่ที่ควรได้รับการพัฒนา เพื่อวางแผนการจัดเก็บ ภาษี และพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานได้อย่างมีกลยุทธ์
• ลดต้นทุนและเวลา การใช้เทคโนโลยีช่วยลดความจำเป็นในการลงพื้นที่สำรวจบ่อยครั้ง ประหยัดทั้งงบประมาณและเวลาของเจ้าหน้าที่ อปท

แนวทางการประยุกต์ใช้

อปท ควรลงทุนในแพลตฟอร์ม GIS ที่ใช้งานง่ายและสามารถเชื่อมโยงข้อมูลกับฐานข้อมูลทะเบียนราษฎร์, ทะเบียนทรัพย์สิน, และข้อมูลผังเมืองได้ นอกจากนี้ การฝึกอบรมเจ้าหน้าที่ให้มีความรู้ความเข้าใจในการใช้งานระบบก็เป็นสิ่งจำเป็น เพื่อให้การ จัดเก็บรายได้ ภาษี เป็นไปอย่างราบรื่นและมีประสิทธิภาพสูงสุด

2 การพัฒนาระบบชำระภาษีและค่าธรรมเนียมออนไลน์ที่หลากหลาย

ความสะดวกสบายคือหัวใจสำคัญในการกระตุ้นให้ประชาชนปฏิบัติตามพันธะผูกพันทาง ภาษี การที่ อปท มีช่องทางชำระเงินที่หลากหลายและเข้าถึงง่าย จะช่วย เพิ่มประสิทธิภาพ การ จัดเก็บรายได้ อย่างมีนัยสำคัญ ระบบการชำระเงินแบบดิจิทัลได้เข้ามาปฏิวัติวิธีการที่ประชาชนสามารถชำระ ภาษี และค่าธรรมเนียมต่างๆ โดยไม่จำเป็นต้องเดินทางไปยังสำนักงาน อปท อีกต่อไป

ความสำคัญของช่องทางชำระเงินดิจิทัล

• ความสะดวกสบายสำหรับประชาชน ประชาชนสามารถชำระ ภาษี ได้ทุกที่ทุกเวลาผ่านสมาร์ทโฟนหรือคอมพิวเตอร์ ลดภาระการเดินทางและประหยัดเวลา
• ลดภาระงานของเจ้าหน้าที่ การรับชำระเงินแบบดิจิทัลช่วยลดขั้นตอนการจัดการเงินสดและเอกสาร ลดความเสี่ยงในการเกิดข้อผิดพลาด และทำให้เจ้าหน้าที่ อปท มีเวลาไปทำงานเชิงรุกด้านอื่นๆ มากขึ้น
• เพิ่มความถูกต้องแม่นยำ ระบบดิจิทัลช่วยบันทึกข้อมูลการชำระเงินได้อย่างถูกต้องและเป็นระบบ ลดโอกาสในการทุจริตหรือข้อผิดพลาดจากการบันทึกด้วยมือ
• ติดตามสถานะได้ทันที อปท สามารถตรวจสอบสถานะการชำระเงินและรายได้ที่เข้ามาได้อย่างรวดเร็ว ทำให้การบริหารจัดการการเงินเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

รูปแบบบริการที่ควรมี

อปท ควรพิจารณาพัฒนาระบบชำระเงินออนไลน์ที่รองรับ

• เว็บไซต์และแอปพลิเคชัน พัฒนาแพลตฟอร์มออนไลน์ของ อปท เอง หรือใช้แพลตฟอร์มของภาครัฐที่เชื่อมโยงกัน เช่น Krungthai NEXT หรือ G-Wallet สำหรับการชำระ ภาษี ที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง, ภาษีป้าย, ค่าขยะ, และค่าธรรมเนียมอื่นๆ
• การชำระเงินผ่าน QR Code ใช้ระบบ QR Code Payment มาตรฐานของธนาคารแห่งประเทศไทย (Thai QR Payment) เพื่อความสะดวกในการสแกนและชำระเงิน
• ระบบพร้อมเพย์ (PromptPay) เชื่อมโยงกับระบบพร้อมเพย์เพื่อรับชำระเงินจากบัญชีธนาคารต่างๆ
• การชำระผ่านตัวแทน (Agent-based payment) ร่วมมือกับพันธมิตร เช่น เคาน์เตอร์เซอร์วิส, ไปรษณีย์ไทย, หรือร้านสะดวกซื้อ เพื่อเพิ่มช่องทางการชำระเงินให้ประชาชนเข้าถึงได้ง่ายขึ้น

การมี แนวทาง การชำระเงินที่หลากหลายนี้ไม่เพียงแต่จะ เพิ่มประสิทธิภาพ การ จัดเก็บรายได้ เท่านั้น แต่ยังเป็นการสร้างภาพลักษณ์ที่ดีและทันสมัยให้กับ อปท อีกด้วย

3 การใช้ Big Data Analytics และ AI เพื่อวิเคราะห์พฤติกรรมการชำระภาษีและคาดการณ์รายได้

ในยุคข้อมูลข่าวสาร ข้อมูลคือสินทรัพย์ที่มีค่า การนำ Big Data Analytics และปัญญาประดิษฐ์ (AI) มาใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลการ จัดเก็บรายได้ ของ อปท ถือเป็น แนวทาง ที่จะช่วย เพิ่มประสิทธิภาพ การทำงานให้ก้าวไปอีกขั้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการวิเคราะห์พฤติกรรมการเสีย ภาษี และการคาดการณ์รายได้ในอนาคต

บทบาทของข้อมูลขนาดใหญ่ในการจัดเก็บรายได้

อปท มีข้อมูลจำนวนมากอยู่ในมือ ทั้งข้อมูลทะเบียนทรัพย์สิน, ข้อมูลการชำระ ภาษี ย้อนหลัง, ข้อมูลประชากร, และข้อมูลเศรษฐกิจในพื้นที่ การนำข้อมูลเหล่านี้มาวิเคราะห์ด้วยเทคนิค Big Data Analytics สามารถเผยให้เห็นถึงรูปแบบ, แนวโน้ม, และความสัมพันธ์ที่ซ่อนอยู่ ซึ่งเป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อการวางแผนเชิงกลยุทธ์

ประโยชน์จากการวิเคราะห์เชิงลึก

• การคาดการณ์รายได้ที่แม่นยำ AI สามารถเรียนรู้จากข้อมูลการ จัดเก็บรายได้ ในอดีต เพื่อคาดการณ์รายได้ในแต่ละประเภท ภาษี ได้อย่างแม่นยำมากขึ้น ช่วยให้ อปท สามารถวางแผนงบประมาณและการใช้จ่ายได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• ระบุกลุ่มผู้เสียภาษีที่มีความเสี่ยง การวิเคราะห์พฤติกรรมสามารถช่วยระบุกลุ่มผู้เสีย ภาษี ที่อาจมีการค้างชำระหรือเลี่ยงการเสีย ภาษี ทำให้ อปท สามารถใช้ แนวทาง เชิงรุกในการติดตามและแจ้งเตือนได้ทันท่วงที
• ปรับปรุงนโยบายการจัดเก็บภาษี ข้อมูลเชิงลึกสามารถนำมาใช้ในการปรับปรุงหรือเสนอนโยบายใหม่ๆ ในการ จัดเก็บรายได้ ภาษี ให้เหมาะสมกับสภาพเศรษฐกิจและสังคมของท้องถิ่นมากยิ่งขึ้น
• การแจ้งเตือนและการสื่อสารส่วนบุคคล AI สามารถช่วยสร้างระบบการแจ้งเตือนและการสื่อสารที่ปรับให้เข้ากับแต่ละบุคคลได้ เช่น การส่งข้อความเตือนให้ชำระ ภาษี แก่ผู้ที่ใกล้ถึงกำหนด หรือการเสนอข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ ภาษี ให้แก่กลุ่มเป้าหมายเฉพาะ

การลงทุนในเทคโนโลยี Big Data และ AI ไม่ได้เป็นเพียงการ เพิ่มประสิทธิภาพ การ จัดเก็บรายได้ แต่ยังเป็นการยกระดับการบริหารจัดการข้อมูลของ อปท ให้เป็นองค์กรที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล (Data-driven organization)

4 การปรับปรุงกระบวนการทำงานให้เป็นดิจิทัลและลดขั้นตอนที่ไม่จำเป็น (Digital Process Transformation)

กระบวนการทำงานแบบเดิมที่ต้องใช้เอกสารจำนวนมากและขั้นตอนที่ซับซ้อน มักเป็นอุปสรรคสำคัญในการ เพิ่มประสิทธิภาพ การ จัดเก็บรายได้ ของ อปท การเปลี่ยนผ่านสู่ระบบดิจิทัล (Digital Transformation) ในกระบวนการทำงาน จึงเป็น แนวทาง ที่จำเป็นอย่างยิ่ง เพื่อให้การบริหารจัดการ ภาษี และค่าธรรมเนียมต่างๆ มีความรวดเร็ว, โปร่งใส, และลดความผิดพลาด

ลดภาระงานและข้อผิดพลาด

• ระบบยื่นแบบออนไลน์ (e-Filing) พัฒนาระบบที่ให้ประชาชนสามารถยื่นแบบแสดงรายการ ภาษี และเอกสารที่เกี่ยวข้องผ่านช่องทางออนไลน์ ลดความจำเป็นในการกรอกเอกสารด้วยมือและลดระยะเวลาในการตรวจสอบ
• การอนุมัติและลงนามดิจิทัล นำระบบลายมือชื่อดิจิทัลและระบบอนุมัติเอกสารอิเล็กทรอนิกส์มาใช้ เพื่อให้การอนุมัติและออกเอกสารต่างๆ รวดเร็วขึ้น
• ระบบแจ้งเตือนอัตโนมัติ ใช้ระบบอัตโนมัติในการแจ้งเตือนกำหนดชำระ ภาษี , การค้างชำระ, หรือการเปลี่ยนแปลงข้อมูลที่เกี่ยวข้องไปยังผู้เสีย ภาษี ผ่านอีเมล, SMS, หรือแอปพลิเคชัน ทำให้ประชาชนไม่พลาดกำหนดเวลาสำคัญ
• การเชื่อมโยงข้อมูลภายในและภายนอก เชื่อมโยงระบบฐานข้อมูลการ จัดเก็บรายได้ ของ อปท เข้ากับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น กรมที่ดิน, สรรพากร, หรือทะเบียนราษฎร์ เพื่อให้ข้อมูลเป็นปัจจุบันและลดการขอเอกสารซ้ำซ้อนจากประชาชน

สร้างความโปร่งใสและเข้าถึงง่าย

การปรับปรุงกระบวนการให้เป็นดิจิทัลไม่เพียงช่วยให้การ จัดเก็บรายได้ มีประสิทธิภาพมากขึ้นเท่านั้น แต่ยังเป็นการสร้างความโปร่งใสในการทำงานของ อปท อีกด้วย ประชาชนสามารถตรวจสอบสถานะการยื่นแบบ, การประเมิน ภาษี , หรือประวัติการชำระเงินของตนเองได้ง่ายขึ้น ซึ่งเป็นการเสริมสร้างความเชื่อมั่นและการมีส่วนร่วมของประชาชนในการพัฒนาท้องถิ่น

5 การสื่อสารเชิงรุกและสร้างความเข้าใจในการจัดเก็บภาษีผ่านช่องทางดิจิทัล

ปัญหาสำคัญประการหนึ่งที่ทำให้การ จัดเก็บรายได้ ของ อปท ไม่เป็นไปตามเป้าหมายคือ การที่ประชาชนขาดความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับประเภทของ ภาษี , อัตรา ภาษี , กำหนดเวลาชำระ, และวัตถุประสงค์ของการนำเงิน ภาษี ไปใช้ การสื่อสารเชิงรุกโดยใช้ช่องทางดิจิทัล จึงเป็น แนวทาง สำคัญในการ เพิ่มประสิทธิภาพ การ จัดเก็บรายได้ และสร้างความร่วมมือจากประชาชน

ความสำคัญของการสื่อสารสองทาง

• สร้างความตระหนักรู้ อปท ควรเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับ ภาษี และค่าธรรมเนียมต่างๆ ให้ประชาชนได้รับทราบอย่างทั่วถึงและเข้าใจง่าย เช่น ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างใหม่ๆ อัตราการคำนวณ หรือสิทธิประโยชน์ต่างๆ
• สร้างความโปร่งใสในการใช้งบประมาณ ชี้แจงให้ประชาชนเห็นว่ารายได้จาก ภาษี ที่ จัดเก็บ ไปนั้นถูกนำไปใช้อะไรบ้างในการพัฒนาท้องถิ่น เช่น สร้างถนน, ปรับปรุงสวนสาธารณะ, หรือสนับสนุนการศึกษา เพื่อให้ประชาชนรู้สึกถึงการมีส่วนร่วมและเห็นคุณค่าของการเสีย ภาษี
• เปิดช่องทางรับฟังความคิดเห็น ใช้ช่องทางดิจิทัลในการรับฟังข้อเสนอแนะหรือข้อกังวลจากประชาชนเกี่ยวกับการ จัดเก็บรายได้ ซึ่งจะช่วยให้ อปท สามารถปรับปรุง แนวทาง การทำงานให้ดียิ่งขึ้น

เครื่องมือและแนวทางสื่อสาร

• เว็บไซต์และโซเชียลมีเดีย ใช้เว็บไซต์ทางการของ อปท และแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย เช่น Facebook Page, LINE Official Account ในการเผยแพร่ข้อมูล, อินโฟกราฟิก, วิดีโอสั้นๆ ที่เข้าใจง่ายเกี่ยวกับการ ภาษี
• แอปพลิเคชันและ Chatbot พัฒนาแอปพลิเคชันที่ประชาชนสามารถตรวจสอบข้อมูล ภาษี ของตนเอง และใช้ Chatbot ในการตอบคำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับ ภาษี ตลอด 24 ชั่วโมง
• อีเมลและ SMS ใช้ช่องทางเหล่านี้ในการแจ้งเตือนกำหนดชำระ ภาษี หรือแจ้งข่าวสารสำคัญที่เกี่ยวข้อง

การสื่อสารที่ชัดเจนและสม่ำเสมอจะช่วยลดข้อสงสัยและความขัดแย้ง และเสริมสร้างความเชื่อมั่นให้กับประชาชน ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการ เพิ่มประสิทธิภาพ การ จัดเก็บรายได้ อย่างยั่งยืน

สรุปและก้าวต่อไปของ อปท

การ เพิ่มประสิทธิภาพ การ จัดเก็บรายได้ ถือเป็นภารกิจสำคัญที่ไม่ใช่เพียงแค่การแสวงหาเงินทุน แต่เป็นการยกระดับศักยภาพของ อปท ในการบริหารจัดการท้องถิ่น และขับเคลื่อนการพัฒนาอย่างยั่งยืน การนำ แนวทาง ทั้ง 5 ประการที่กล่าวมาข้างต้น ซึ่งเน้นการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัล ไม่ว่าจะเป็น GIS, ระบบชำระเงินออนไลน์, Big Data Analytics, การปรับกระบวนการดิจิทัล, และการสื่อสารเชิงรุก จะช่วยให้ อปท สามารถก้าวข้ามความท้าทายเดิมๆ และยกระดับการ จัดเก็บรายได้ ภาษี ให้มีประสิทธิภาพ, โปร่งใส, และเป็นธรรมมากยิ่งขึ้น

การเปลี่ยนแปลงนี้ต้องอาศัยวิสัยทัศน์ของผู้นำ, ความร่วมมือของเจ้าหน้าที่, และการสนับสนุนจากภาคประชาชน เทคโนโลยีดิจิทัลไม่ใช่ทางเลือกอีกต่อไป แต่เป็นเครื่องมือจำเป็นที่จะช่วยให้ อปท บรรลุเป้าหมายในการพัฒนาท้องถิ่นและยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนได้อย่างแท้จริง

หาก อปท ของท่านกำลังมองหาพันธมิตรผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยี Smart City และ IoT เพื่อช่วยวางแผนและพัฒนาระบบ เพิ่มประสิทธิภาพ การ จัดเก็บรายได้ รวมถึงการขับเคลื่อนการปฏิรูปดิจิทัล โปรดติดต่อเราวันนี้เพื่อรับคำปรึกษาฟรี และค้นพบว่าโซลูชันของเราสามารถช่วยยกระดับการบริหารจัดการของท่านได้อย่างไร!